مىسازد . تجربه نشان داده است كه اين‌گونه افراد كمتر مىتوانند از اموالى كه گرد آورده‌اند بهره بگيرند . نمونه‌هاى آن را حتى در عصر خود دربارهء شاهان گذشته ديده و شنيده‌ايم . اين نكته نيز شايان توجّه است كه بسيارى از برنامه‌هاى عمرانى زمان مىطلبد و هرگاه زمامداران اميد به بقاى خود نداشته باشند زير بار چنين برنامه‌هايى نمىروند و طبعاً برنامه‌هاى عمرانى تعطيل مىشود و فقر دامان توده‌هاى مردم را مىگيرد . نيز اگر زمامداران دفتر تاريخ را دربرابر خود بگشايند و هر روز صفحه‌اى از آن را بنگرند به زودى به اشتباهات خويش پىمىبرند ؛ ولى غرور يا غفلت مانع از اين كار مىشود . شگفت اينكه بعضى از شارحان نهج‌البلاغه احتمال داده‌اند جملهء ( وَسُوءِ ظَنِّهِمْ بِالْبَقَاءِ ) به اين معناست كه آنها مرگ را فرموش مىكنند و گمان مىكنند ساليان دراز زنده‌اند در حالى كه اين عبارت هرگز تاب چنين تفسيرى را ندارد ، زيرا سوء ظن را در واقع به معناى حسن ظن تفسير كرده‌اند . * * *